Số bệnh nhân phong ở Việt Nam giảm mạnh

Năm 2025, Việt Nam chỉ phát hiện 38 ca phong cùi, giảm hơn một nửa so với các năm trước nhờ có phác đồ chữa trị hiệu quả, quản lý kịp thời, chống lây nhiễm trong cộng đồng.

Thông tin được GS Nguyễn Hữu Sáu, Phó giám đốc Bệnh viện da liễu Trung ương cho biết khi cùng đoàn bệnh viện về thăm Bệnh viện Phong Chí Linh (Hải Phòng), nơi chăm sóc những người mắc phong và bị di chứng nặng từ nhiều năm trước, ngày giáp Tết.

Hiện nay, tất cả tỉnh thành đều đã được công nhận loại trừ bệnh phong, chỉ xuất hiện rải rác. Số ca bệnh giảm mạnh qua các năm. Giai đoạn 2012-2016, cả nước phát hiện trên 1.000 ca. Còn 5 năm gần đây, cả nước chỉ phát hiện vài chục ca mỗi năm, thấp nhất là năm 2025 chỉ có 38 ca. Hiện nay, cả nước quản lý khoảng 6.000 bệnh nhân, chủ yếu là những trường hợp mắc bệnh từ lâu, đã khỏi về mặt vi khuẩn nhưng còn di chứng.

Bệnh nhân điều trị tại Bệnh viện Phong Chí Linh. Ảnh: Lê Nga

Phong là bệnh nhiễm trùng do trực khuẩn Mycobacterium Leprae. Bệnh gây những thương tổn trên da và thần kinh, không điều trị kịp thời sẽ để lại di chứng mất cảm giác các dây thần kinh, tàn tật vĩnh viễn, biến dạng cơ thể. Tuy nhiên, khả năng lây nhiễm giảm đến 99% ngay khi người bệnh bắt đầu dùng thuốc. Bệnh không di truyền và có thể chữa khỏi hoàn toàn, nếu được phát hiện sớm sẽ không để lại di chứng tàn tật.

Trước đây bệnh phong được coi là bệnh nan y, khó cứu chữa. Sau này có thuốc đơn hóa trị liệu, đa hóa trị liệu... nhiều bệnh nhân đã được chữa trị kịp thời, chống lây nhiễm trong cộng đồng. Đây là thành công trên toàn thế giới, trong đó có Việt Nam.

Bác sĩ Quách Đại Hoạt, Phó giám đốc phụ trách Bệnh viện Phong Chí Linh, cho hay nơi này hiện là ngôi nhà chung của 76 bệnh nhân, độ tuổi trung bình khoảng 75 trở lên. Dù đã không còn mầm bệnh trong người, các khuyết tật thể chất cùng hàng chục năm sống cách ly khỏi xã hội khiến họ chỉ biết nương tựa vào nhau.

Một trong những bệnh nhân mới chuyển đến đây là anh Má A Sang, 30 tuổi ở Lào Cai, được phát hiện mắc bệnh phong cách đây khoảng 6 tháng. Thời điểm khởi phát, anh xuất hiện các vết loét ở đầu ngón tay khi lao động nhưng không đau, không ngứa. Bệnh nhân có tiền sử câm điếc bẩm sinh, sống một mình, không có việc làm ổn định. Bố bệnh nhân là người từng mắc bệnh phong, hiện tuổi cao, sức yếu và đang điều trị tại Khu điều trị phong Nậm Zin. Gia đình thuộc diện đặc biệt khó khăn, các bác sĩ Bệnh viện Da liễu Trung ương đã phối hợp, chuyển bệnh nhân xuống Bệnh viện Phong Chí Linh để điều trị nội trú dài hạn và hỗ trợ các chế độ theo quy định.

Các bác sĩ tặng quà Tết cho bệnh nhân phong. Ảnh: Lê Nga

Trái với không khí tĩnh mịch ngày thường, những ngày cuối năm bệnh viện sôi động khi nhiều đoàn từ thiện đến thăm hỏi, trao quà Tết. GS Sáu cho biết từ nay đến Tết Nguyên đán, các đoàn công tác của bệnh viện sẽ trao những suất quà đến bệnh nhân phong đang sống, điều trị ở khoảng 10 khu điều trị phong miền Bắc. Các hoạt động phòng chống bệnh phong vẫn được tiếp tục thực hiện.

"Chúng tôi hy vọng những món quà nhỏ này góp phần động viên tinh thần, giúp người bệnh đón một cái tết ấm cúng và trọn vẹn hơn", GS Sáu nói.

Bệnh viện Da liễu Trung ương là bệnh viện chuyên khoa đầu ngành, chỉ đạo Chương trình phòng chống phong Quốc gia. Hiện tất cả bệnh nhân phong được điều trị bằng đa hóa trị liệu đủ liều, đủ thời gian quy định, điều trị tại nhà và miễn phí hoàn toàn. Trường hợp biến chứng có thể điều trị nội trú tại các cơ sở y tế. Nếu phát hiện sớm thì chỉ sau 6 tháng đến một năm điều trị là có thể khỏi bệnh hoàn toàn, không để lại di chứng.

Bệnh phong ủ bệnh kéo dài có thể lên đến 20 năm. Đến nay y học vẫn chưa có vaccine phòng bệnh phong, vì vậy ngành y tế khuyến cáo cần tuyên truyền để mọi người hiểu rõ bệnh phong, không xa lánh, sợ hãi, tránh kỳ thị. Khi người nghi ngờ có triệu chứng của bệnh (như thương tổn da kèm theo mất cảm giác nóng, lạnh, đau...), cần đến các cơ sở y tế để được tư vấn, chẩn đoán và điều trị kịp thời, tránh tàn tật có thể xảy ra.

Lê Nga