Chuẩn hóa đào tạo bác sĩ chuyên khoa cần lộ trình phù hợp

Bộ Y tế đề xuất bỏ bác sĩ chuyên khoa I, II từ năm 2027. Ảnh: Tô Thế

Bộ Y tế đang lấy ý kiến dự thảo thông tư về đào tạo bác sĩ nội trú, bác sĩ chuyên khoa, dự kiến có hiệu lực từ ngày 1.1.2027.

Theo đề xuất, từ năm 2027 sẽ không còn đào tạo bác sĩ chuyên khoa I, chuyên khoa II theo hệ hiện hành.

Thay vào đó là chương trình bác sĩ chuyên khoa thống nhất, kéo dài ba năm đối với một số chuyên ngành và bốn năm đối với ngoại khoa.

Nói cách khác, đây là thay đổi cách tổ chức đào tạo và cấp văn bằng, không phải bỏ đào tạo bác sĩ chuyên khoa hay xóa bỏ đội ngũ hiện có.

Hướng cải cách này nhằm tạo cơ sở thống nhất hơn về chương trình, chuẩn đào tạo và tổ chức đào tạo chuyên khoa trong lĩnh vực sức khỏe.

Chương trình được xây dựng theo từng chuyên ngành, gắn với năng lực hành nghề và điều kiện thực hành sẽ giúp chuẩn hóa chất lượng.

Bác sĩ chuyên khoa cần được đánh giá bằng khả năng khám, chẩn đoán, điều trị và xử lý tình huống, không chỉ dựa vào thời gian học hay tên gọi văn bằng.

Tuy vậy, thay đổi một hệ thống đã tồn tại nhiều năm không thể chỉ dừng ở việc đổi tên bằng và kéo dài thời gian học.

Trước hết, phải bảo đảm quyền lợi của người đã tốt nghiệp chuyên khoa I, chuyên khoa II, những người đã tuyển sinh, đang học theo hệ thống cũ, đồng thời làm rõ cơ chế chuyển tiếp để không phát sinh khoảng trống về văn bằng, tuyển dụng và hành nghề.

Cần làm rõ việc sử dụng văn bằng cũ trong tuyển dụng, bổ nhiệm, xếp lương và mối quan hệ giữa văn bằng chuyên khoa với điều kiện, phạm vi hành nghề theo pháp luật về khám bệnh, chữa bệnh.

Không thể để bác sĩ phải học lại chỉ để giữ những quyền lợi đã được công nhận.

Một vấn đề cần được tính toán là khả năng tiếp cận chương trình đào tạo chuyên khoa khi thời gian học kéo dài hơn. Thời gian đào tạo dài hơn đồng nghĩa với chi phí cơ hội lớn hơn đối với người học và cơ sở y tế, bài toán nguồn nhân lực cần được tính toán ngay trong thiết kế chính sách.

Nếu mô hình đào tạo đòi hỏi người học phải dành phần lớn thời gian cho đào tạo tập trung mà không có tiền lương hoặc hỗ trợ sinh hoạt phù hợp, có thể làm tăng chi phí cơ hội và trở thành yếu tố khiến một bộ phận bác sĩ cân nhắc việc tiếp tục học chuyên khoa.

Các bệnh viện, đặc biệt ở những nơi đang thiếu nhân lực, cũng sẽ phải tính toán kỹ việc cử bác sĩ đi đào tạo dài hạn. Chính sách đặt mục tiêu nâng chất lượng vì thế có thể làm chậm việc bổ sung bác sĩ chuyên khoa cho những nơi đang cần họ nhất.

Do đó, bên cạnh chuẩn đầu ra thống nhất, cần có hình thức đào tạo linh hoạt, cơ chế luân phiên thực hành và chính sách tài chính đủ để bác sĩ yên tâm theo học. Việc xác định chỉ tiêu đào tạo cũng cần gắn với dự báo nhu cầu nhân lực theo từng chuyên ngành, từng vùng và từng tuyến y tế.

Bác sĩ chuyên khoa là lực lượng quyết định chiều sâu điều trị của hệ thống y tế, đồng thời giữ vai trò đào tạo, chuyển giao kỹ thuật và nâng năng lực cho tuyến dưới.

Cải cách đào tạo bác sĩ chuyên khoa là việc cần làm, nhưng thước đo cuối cùng phải là chất lượng bác sĩ được nâng lên, người học được bảo đảm quyền lợi và người bệnh ở mọi nơi có cơ hội tiếp cận bác sĩ chuyên khoa để bảo đảm việc khám, chữa bệnh được tốt hơn.