Chủ tịch Quốc hội: Rà soát định kỳ để loại bỏ ngành nghề, điều kiện kinh doanh không phù hợp

Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn yêu cầu thiết lập cơ chế rà soát định kỳ danh mục ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện để kịp thời loại bỏ những ngành, nghề hoặc điều kiện kinh doanh không còn phù hợp.

Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn - Ảnh: NGUYỄN KHÁNH

Chiều 3-8, Quốc hội thảo luận tại tổ về các dự dự án luật và nghị quyết, trong đó có dự án Luật sửa đổi, bổ sung Điều 6 và Phụ lục IV về danh mục ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện của Luật Đầu tư.

Sau khi nghe ý kiến của các đại biểu, Chủ tịch Quốc hội nói về sửa đổi, bổ sung về danh mục ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện của Luật Đầu tư.

Cắt giảm không chỉ dừng ở số lượng mà phải bảo đảm thực chất

Theo Chủ tịch Quốc hội, việc xây dựng dự án luật nhằm thể chế hóa kết luận số 18 của Trung ương về giảm tối thiểu 30% ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện và cắt giảm 100% các điều kiện kinh doanh không cần thiết.

Tuy nhiên, ông lưu ý việc cắt giảm không chỉ dừng ở số lượng mà phải bảo đảm thực chất, đồng thời cần tham vấn đầy đủ cộng đồng doanh nghiệp và các đối tượng chịu tác động trực tiếp để nâng cao hiệu quả cải cách môi trường đầu tư, kinh doanh.

Chủ tịch Quốc hội điểm lại quá trình cải cách danh mục ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện. Theo đó, Luật Đầu tư năm 2014 lần đầu quy định tập trung với 267 ngành, nghề; đến năm 2016 giảm còn 243 ngành, nghề; Luật Đầu tư năm 2020 còn 227 ngành, nghề và Luật Đầu tư năm 2025 tiếp tục giảm xuống còn 198 ngành, nghề.

Dù số lượng ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện đã giảm đáng kể, Chủ tịch Quốc hội cho rằng chi phí tuân thủ của doanh nghiệp vẫn chưa giảm tương xứng.

Ông phân tích nhiều lĩnh vực vẫn phải đáp ứng đồng thời nhiều loại giấy phép, chấp thuận của các cơ quan quản lý khác nhau; vẫn còn tồn tại các điều kiện kỹ thuật, giấy phép và thủ tục hành chính chồng chéo.

Qua lắng nghe ý kiến các đại biểu Quốc hội thảo luận, Chủ tịch Quốc hội nhận định đây là bất cập cần tiếp tục được xử lý trong quá trình hoàn thiện dự thảo luật.

Ông đề nghị từ nay đến khi Quốc hội biểu quyết thông qua, cơ quan soạn thảo và cơ quan thẩm tra tiếp tục rà soát kỹ danh mục ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện theo hướng chỉ duy trì đối với những ngành, nghề thực sự cần thiết, liên quan đến quốc phòng, an ninh, trật tự an toàn xã hội, đạo đức xã hội, sức khỏe cộng đồng và bảo vệ môi trường.

Đồng thời, cần tiếp tục đẩy mạnh cải cách quản lý hoạt động đầu tư, kinh doanh theo hướng hiện đại, giảm can thiệp hành chính không cần thiết.

Đối với từng ngành, nghề cụ thể, Chủ tịch Quốc hội đề nghị rà soát sự cần thiết trên nguyên tắc đánh giá có phát sinh rủi ro đối với quốc phòng, an ninh, cộng đồng và xã hội hay không.

Cùng với đó, cần xem xét khả năng thay thế điều kiện đầu tư kinh doanh bằng các công cụ quản lý khác như tiêu chuẩn kỹ thuật, hậu kiểm và chế tài xử lý vi phạm.

"Đối với những ngành, nghề đã phát triển ổn định, doanh nghiệp có khả năng tự chịu trách nhiệm và cơ chế hậu kiểm đã đầy đủ thì nên xem xét bãi bỏ điều kiện đầu tư kinh doanh, tạo môi trường cạnh tranh bình đẳng, thuận lợi cho doanh nghiệp", Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh.

Tiếp tục rà soát các ngành, nghề có thể đưa ra khỏi danh mục

Bí thư Thành ủy TP.HCM Trần Lưu Quang trao đổi tại phiên thảo luận - Ảnh: NGUYỄN KHÁNH

Chủ tịch Quốc hội cho hay định hướng xuyên suốt là chuyển mạnh từ tiền kiểm sang hậu kiểm; giảm chi phí tuân thủ; tăng trách nhiệm tự công bố, tự chịu trách nhiệm của doanh nghiệp; tăng cường thanh tra theo mức độ rủi ro và đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số trong công tác thanh tra, giám sát.

Trong bối cảnh triển khai Nghị quyết 57 về khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và trí tuệ nhân tạo, Chủ tịch Quốc hội cho rằng cần phát huy mạnh các công cụ quản lý hiện đại để vừa bảo đảm hiệu lực quản lý nhà nước, vừa tạo thuận lợi cho hoạt động đầu tư, kinh doanh.

Đáng chú ý, dự thảo luật lần này đề xuất bãi bỏ 58 ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện. Chủ tịch Quốc hội đề nghị tiếp tục rà soát các ngành, nghề có thể đưa ra khỏi danh mục, đồng thời bảo đảm đầy đủ điều kiện để cơ chế hậu kiểm thay thế hiệu quả, không phát sinh thêm thủ tục hành chính, giấy phép hay chứng nhận mới.

Ông cũng lưu ý cần tăng cường cơ sở dữ liệu, nâng cao năng lực thanh tra, giám sát và chế tài xử lý vi phạm để bảo đảm hiệu quả quản lý sau khi cắt giảm điều kiện kinh doanh.

Bên cạnh đó, Chủ tịch Quốc hội đề nghị hạn chế quy định điều kiện kinh doanh phân tán ở nhiều văn bản quy phạm pháp luật; tránh các quy định mang tính định tính, thiếu tiêu chí định lượng, gây khó khăn trong tổ chức thực hiện và kiểm tra.

Chủ tịch Quốc hội cũng đề xuất thiết lập cơ chế rà soát định kỳ danh mục ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện để kịp thời loại bỏ những ngành, nghề hoặc điều kiện kinh doanh không còn phù hợp với thực tiễn và thông lệ quốc tế, nhất là trong các lĩnh vực mới như công nghệ số, đổi mới sáng tạo và tài chính số.

"Tiếp tục hoàn thiện quy định chuyển tiếp theo hướng xác định rõ nguyên tắc xử lý đối với các trường hợp đang thực hiện giấy phép, giấy chứng nhận đủ điều kiện kinh doanh hoặc các quyền, nghĩa vụ phát sinh trước thời điểm luật có hiệu lực", Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh.